خستگی چشم ناشی از استفاده از وسایل دیجیتال در کودکان و نوجوانان شایعتر شده است و میتواند به خشکی چشم، اختلالات دید دوچشمی و موارد دیگر منجر شود. خستگی چشم دیجیتالی اغلب به عنوان یکی از علل خستگی چشم پس از استفاده (طولانی مدت) از صفحه نمایش است و میتواند طیف وسیعی از مشکلات چشمی از خشکی چشم گرفته تا اختلالات دید دوچشمی و حتی حساسیت به نور خیرهکننده را در بر بگیرد. در کودکان، پیامدهای خستگی چشم بسيار شايع و مهم است: همراه با استفاده گسترده از صفحه نمایش دیجیتال، نگرانی از شروع و پیشرفت نزدیکبینی نیز وجود دارد. بنابراین، دقیقاً باید از چه چیزی در مورد کودکان و دستگاههای دیجیتال آگاه باشیم؟
- افزایش استفاده از دستگاههای دیجیتال
همهگیری کووید-۱۹ پدیدهای بیسابقه بود؛ در میان تمام گروههای سنی و در کشورهای مختلف، زمان استفاده از صفحه نمایش حتی در میان کودکان زیر سن مدرسه، نسبت به دوران قبل از کووید افزایش یافته است. محدود شدن فعالیتهای خارج از منزل و آموزش در خانه به معنای افزایش استفاده از دستگاههای دیجیتال بود. در طول این مدت، خستگی چشم در جمعیت کودکان به ۵۰ تا ۶۰ درصد افزایش یافت. خستگی چشم ناش از استفاده از وسايل دیجیتالی شامل علائم مختلفی است که همگی ناشی از استفاده طولانی مدت هستند. این علائم شامل قرمزی، سوزش یا خارش چشم؛ آبریزش چشم؛ احساس جسم خارجی در چشم؛ سردرد و تاری دید است. در طول مدت كرونا، زمان استفاده از صفحه نمایش از 2.5 ساعت در روز به 6.9 ساعت در روز افزایش یافته است. حتی در بین کودکان زیر 3 سال، زمان استفاده از صفحه نمایش با ،عدم وجود زمان خواندن ونوشتن در اين سنين، افزایش یافته است. علائم خستگی چشم دیجیتالی میتواند متناسب با مدت زمان صرف شده روی دستگاه دیجیتال باشد، بنابراین با این افزایش زمان استفاده از صفحه نمایش، افزایش خستگی چشم در بین همه گروههای سنی تعجبآور نیست. براي اطلاعات بيشتر تفاوت صفحه نمایش با کتاب در نزدیک بینی چیست؟ را مطالعه كنيد.
خشکی چشم
علائم خشکی چشم ناشی از استفاده از دستگاههای دیجیتال به دلیل کاهش تعداد پلک زدن است. مشاهده مداوم صفحه نمایش به طور قابل توجهی سرعت پلک زدن را کاهش میدهد: یک مطالعه نشان داد که هنگام استفاده از کامپیوتر، این میزان میتواند از 18.4 پلک زدن در دقیقه به 3.6 در دقیقه تغییر کند. پلک زدن یک فرآیند ضروری برای حفظ سطح چشم و یکپارچگی لایه اشک است. چرخه ترشح اشک برای خیس کردن سطح چشم، تبخیر و سپس تخلیه از طریق سوراخهای اشکی که در هر پلک زدن اتفاق میافتد، منجر به يكنواختي سطح قرنيه چشم ميشود.
کودکان کمتر از علائم خشکی چشم شکایت میکنند و شدت علائم کمتری را گزارش میدهند. با این حال، بیماری خشکی چشم در کودکان غیرمعمول نیست: مطالعات نشان ميد هد 71٪ از مبتلایان به بیماری خشکی چشم، کاربران تلفنهای هوشمند هستند. استفاده از تلفنهای هوشمند بیش از هر دستگاه دیجیتال دیگری منجر به خشكي چشم ميشود. بیماری خشکی چشم معمولاً مزمن است: با طولانیتر شدن مدت بیماری، احتمال بدتر شدن علائم در طول زمان افزایش مییابد.
- اختلالات ديد دوچشمی
خستگی چشم همچنین میتواند نتیجه اختلالات ديد دوچشمي به دليل کار نزدیک و زمان استفاده از صفحه نمایش باشد. جالب است كه در زمان كرونا شيوع انحرافات مخفي چشمي نيز بيشتر شده بود. اين انحراف مخفي ميتواند منجر به سردرد، تاری دید گذرا یا مداوم و دوبینی شود. دانشآموزاني كه به طور متوسط ۸ ساعت در روز با لپتاپ یا تلفن خود وقت ميگذرانند بسيار بيشتر ساير كودكان دچار انحرافات مخفي چشم ميشوند. استفاده كمتر از لپتاپ، کامپیوتر و به ویژه تلفن هوشمند به مدت یک ماه، بر بهبودی کامل این بیماری تأثیر ميگذارد. از آنجایی که کار بیش از حد نزدیک میتواند باعث اختلال شدید دید دو چشمی شود، شناسایی زودهنگام علائم خستگی چشم دیجیتال که میتواند نشان دهنده این اختلالات باشد، مهم است.
- حساسیت به نور
برخی از كودكان وقتي نور صفحه زياد باشد اذيت ميشوند و براي كاهش میزان نور ورودی به چشم، چشمها را تنگ میکنند. این امر باعث فشار بر عضله حلقوی چشم شده و در نهايت میتواند باعث درد چشم، سردرد و خستگی شود. حساسیت به نور در بین کاربران کامپیوتر رایج است و میتواند منجر به کاهش سرعت خواندن وخستگی چشم شود.
- كنترل خستگی چشم در کودکان
نكات مهم به هنگام استفاده از دستگاههای دیجیتال عبارتند از:
قانون آرنج: فاصله آرنج تا دست را از کتابها و صفحه نمایشها حفظ کنید تا از نزدیک شدن بیش از حد آنها به چشم جلوگیری شود.
قانون 20/20: برای کاهش فشار بر سیستم بینایی، استراحت چشمي داشته باشيد. يعني هر 20 دقیقه به مدت 20 ثانیه استراحت کنید و حداقل فاصله 6 متر يا بيشتررا نگاه کنید.
قانون دو ساعت: زمان استفاده از صفحه نمایش (خارج از تکالیف مدرسه) را در کودکان در سن مدرسه به دو ساعت در روز محدود کنید. طبق توصیههای سازمان بهداشت جهانی، وزارت بهداشت دولت استرالیا و آکادمی اطفال آمریکا، میزان زمان استفاده از صفحه نمایش برای اوقات فراغت کودکان باید بر اساس سن آنها باشد.
کودکان زیر دو سال نباید هیچ زمانی را صرف تماشای صفحه نمایش کنند. تماشای صفحه نمایش در سنین پایین میتواند یادگیری را محدود کند، فرصتهای رشد زباني و كلامي را کاهش دهد، منجر به كم توجهي شده و بر تكامل حرکات چشم تأثیر سو بگذارد. کودکان ۲ تا ۴ ساله باید حداکثر ۱ ساعت در روز گوشي يا تبلت نگاه كنند. در این گروه سنی، ديدن زياد صفحه نمایش با بازیهاي تبلت، منجر به رشد کندتر شدن مهارتهای زبانی؛ مهارتهای اجتماعی و افزایش خطر اضافه وزن ميشود. کودکان در سن مدرسه (۵ تا ۱۷ سال) باید حداكثر ۲ ساعت از صفحات نمايش استفاده كنند. کاهش زمان استفاده از صفحه نمایش قبل از خواب و حذف صفحه نمایش از اتاق خواب در صورت امکان میتواند برای داشتن خوابي عميق و سالم و همينطور رشد بدني بهتر بسيار موثر باشد.
