مدت زمان استفاده از گوشی برای کودکان چقدر باید باشد؟
این روزها تلفن همراه، تبلت و سایر وسایل دیجیتال به بخشی از زندگی روزمره کودکان تبدیل شدهاند. بسیاری از کودکان از این وسایل برای آموزش، انجام تکالیف، بازی یا تماشای فیلم استفاده میکنند. به همین دلیل یکی از رایجترین سؤالهایی که والدین در کلینیک از ما میپرسند این است:
«مدت زمان استفاده از گوشی برای کودکان چقدر باید باشد؟»
پاسخ این سؤال فقط به تعداد ساعت استفاده از گوشی محدود نمیشود. مدت استفاده، فاصله چشم تا صفحه نمایش، استراحت بین کار، فعالیت در فضای باز و سن کودک همگی بر سلامت چشم و رشد بینایی او تأثیر میگذارند.
اگرچه استفاده متعادل از وسایل دیجیتال بهخودیخود خطرناک نیست، اما استفاده طولانیمدت و بدون وقفه میتواند خطر نزدیکبینی، خستگی چشم، خشکی چشم و اختلال خواب را افزایش دهد.
آیا استفاده زیاد از گوشی باعث نزدیکبینی میشود؟
نزدیکبینی یا مایوپی یکی از شایعترین مشکلات بینایی در کودکان است. در این وضعیت کودک اجسام دور را تار میبیند و معمولاً هر سال شماره چشم او افزایش پیدا میکند.
امروزه شیوع نزدیکبینی در سراسر دنیا نسبت به چند دهه قبل به شکل چشمگیری افزایش یافته است.
تحقیقات نشان دادهاند که این افزایش تنها به ژنتیک مربوط نیست؛ بلکه سبک زندگی کودکان نیز نقش مهمی دارد.
کودکانی که:
- ساعتهای طولانی با گوشی و تبلت کار میکنند،
- زمان زیادی را صرف مطالعه از فاصله نزدیک میکنند،
- فعالیت کمی در فضای باز دارند،
بیشتر در معرض ابتلا به نزدیکبینی و پیشرفت سریعتر آن قرار میگیرند.
البته باید توجه داشت که خود صفحه نمایش بهتنهایی عامل نزدیکبینی نیست؛ بلکه مجموعهای از عوامل مانند کار طولانی در فاصله نزدیک، استراحت نکردن و کمبود نور طبیعی محیط بیرون در این موضوع نقش دارند.
تلویزیون برای چشم کودکان
مدت زمان استفاده از گوشی برای کودکان بر اساس سن
یکی از پرتکرارترین سؤالات والدین این است که زمان مجاز استفاده از گوشی برای کودکان چقدر است؟
بر اساس توصیه انجمنهای معتبر سلامت کودکان، رعایت این حدود میتواند به حفظ سلامت چشم و رشد طبیعی کودک کمک کند.
کودکان زیر ۲ سال
تا حد امکان نباید از گوشی، تبلت یا سایر صفحهنمایشها استفاده کنند؛ مگر برای تماس تصویری با اعضای خانواده.
در این سن مغز و سیستم بینایی کودک به سرعت در حال رشد است و تعامل با محیط واقعی اهمیت بسیار بیشتری نسبت به صفحه نمایش دارد.
کودکان ۲ تا ۵ سال
بهتر است زمان استفاده از صفحه نمایش به حداکثر یک ساعت در روز محدود شود.
همچنین محتوای آموزشی و مناسب سن کودک انتخاب شود و والدین در کنار کودک حضور داشته باشند.
کودکان ۶ تا ۱۲ سال
اگرچه برای این گروه سنی محدودیت ساعتی ثابتی وجود ندارد، اما بهتر است مجموع استفاده تفریحی از گوشی و تبلت بیش از دو ساعت در روز نباشد.
استفاده برای تکالیف مدرسه باید با استراحتهای منظم همراه باشد.
نوجوانان
در نوجوانان نیز مهمتر از تعداد ساعت، رعایت تعادل است.
اگر استفاده از گوشی باعث کاهش خواب، فعالیت بدنی، روابط اجتماعی یا حضور در فضای باز شود، زمان استفاده باید کاهش یابد.
استفاده زیاد از صفحه نمایش چه مشکلاتی برای چشم ایجاد میکند؟
کار طولانی با گوشی یا تبلت باعث میشود کودک تعداد پلک زدن خود را کاهش دهد و مدت زیادی روی یک فاصله ثابت تمرکز کند.
در نتیجه ممکن است علائم زیر ایجاد شود:
- خستگی چشم
- تاری دید موقت
- خشکی چشم
- قرمزی چشم
- سوزش چشم
- سردرد
- درد گردن و شانه
- کاهش تمرکز هنگام مطالعه
بسیاری از این علائم با چند دقیقه استراحت برطرف میشوند، اما اگر کودک هر روز ساعتهای طولانی با صفحه نمایش کار کند، این مشکلات تکرار خواهند شد.
آیا تبلت از کتاب بدتر است؟
یکی دیگر از سؤالهای رایج والدین این است که آیا مطالعه با تبلت با کتاب تفاوت دارد؟
پاسخ تا حدی بله است.
کودکان معمولاً گوشی و تبلت را نسبت به کتاب به چشم نزدیکتر نگه میدارند. این موضوع فشار بیشتری به سیستم تطابق و همگرایی چشم وارد میکند.
همچنین نور صفحه نمایش، کاهش پلک زدن و استفاده مداوم باعث میشود احتمال خستگی چشم بیشتر از مطالعه کتاب کاغذی باشد.
به همین دلیل بهتر است هنگام مطالعه طولانی، تا حد امکان از کتاب چاپی استفاده شود و در صورت استفاده از تبلت، فاصله مناسب و استراحتهای منظم رعایت شود.
چگونه از چشم کودک هنگام استفاده از گوشی و تبلت محافظت کنیم؟
خوشبختانه لازم نیست گوشی و تبلت را به طور کامل از زندگی کودکان حذف کنید. هدف، مدیریت صحیح زمان استفاده از صفحه نمایش و ایجاد عادتهای سالم است. رعایت چند نکته ساده میتواند خطر خستگی چشم و پیشرفت نزدیکبینی را کاهش دهد.
۱. کودک را به بازی در فضای باز تشویق کنید
یکی از مؤثرترین راههای کاهش خطر نزدیکبینی، حضور روزانه در فضای باز است. تحقیقات نشان دادهاند کودکانی که روزانه حدود ۲ ساعت در فضای باز بازی میکنند، کمتر در معرض ابتلا به نزدیکبینی قرار میگیرند و در کودکان نزدیکبین نیز ممکن است سرعت پیشرفت بیماری کاهش یابد.
نور طبیعی، نگاه کردن به فواصل دور و فعالیت بدنی، همگی برای رشد سالم سیستم بینایی مفید هستند.
۲. استفاده از گوشی را به چند بخش کوتاه تقسیم کنید
به جای اینکه کودک یک ساعت بدون وقفه از تبلت استفاده کند، بهتر است این زمان به بخشهای ۲۰ تا ۳۰ دقیقهای تقسیم شود و بین آنها چند دقیقه استراحت داشته باشد.
۳. فاصله مناسب را رعایت کنید
گوشی یا تبلت نباید خیلی نزدیک چشم قرار گیرد. فاصله مناسب معمولاً حدود ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر است. استفاده از پایه نگهدارنده برای تبلت نیز میتواند به حفظ این فاصله کمک کند.
۴. از استفاده از گوشی در تاریکی خودداری کنید
استفاده از صفحهنمایش در محیط کاملاً تاریک باعث افزایش فشار بر چشم میشود. بهتر است همیشه نور محیط مناسب باشد تا اختلاف نور بین صفحه و محیط زیاد نباشد.
۵. قبل از خواب از گوشی استفاده نکنید
بهتر است حداقل یک ساعت قبل از خواب استفاده از گوشی، تبلت و سایر صفحهنمایشها متوقف شود. این کار علاوه بر بهبود کیفیت خواب، به سلامت چشم و تمرکز کودک در طول روز نیز کمک میکند.
آیا استفاده از گوشی باعث افزایش شماره چشم میشود؟
این سؤال یکی از پرجستجوترین موضوعات در گوگل است.
پاسخ این است که خود گوشی مستقیماً باعث افزایش شماره چشم نمیشود، اما استفاده طولانیمدت از آن، بهویژه همراه با کار نزدیک زیاد، استراحت ناکافی و کمبود فعالیت در فضای باز، میتواند یکی از عواملی باشد که روند پیشرفت نزدیکبینی را تسریع میکند.
بنابراین، اگر فرزند شما نزدیکبین است، محدود کردن زمان استفاده از گوشی به تنهایی کافی نیست. معاینههای منظم چشم و استفاده از روشهای علمی کنترل نزدیکبینی نیز اهمیت زیادی دارند.
چه زمانی باید کودک را برای معاینه چشم ببریم؟
اگر کودک شما هنگام استفاده از گوشی یا تبلت:
- بیش از حد به صفحه نمایش نزدیک میشود،
- چشمهایش را ریز میکند،
- مرتب از سردرد شکایت دارد،
- بعد از مطالعه یا کار با تبلت دچار تاری دید میشود،
- یکی از چشمهایش را میبندد،
- یا افت تحصیلی پیدا کرده است،
بهتر است در اولین فرصت برای معاینه کامل چشم به اپتومتریست مراجعه کنید.
عدسی کنترل نزدیک بینی
سوالات متداول والدین
آیا استفاده از گوشی برای کودکان زیر دو سال مجاز است؟
خیر. بهتر است کودکان زیر دو سال تا حد امکان در معرض صفحهنمایش قرار نگیرند، مگر برای تماس تصویری کوتاه با اعضای خانواده.
مدت زمان استفاده از گوشی برای کودکان دبستانی چقدر باید باشد؟
بهتر است استفاده تفریحی از صفحهنمایش بیش از ۲ ساعت در روز نباشد و در طول استفاده نیز استراحتهای منظم انجام شود.
آیا تبلت از کتاب برای چشم مضرتر است؟
معمولاً بله. کودکان تبلت را نزدیکتر از کتاب نگه میدارند، کمتر پلک میزنند و مدت طولانیتری بدون استراحت به صفحه نگاه میکنند؛ بنابراین احتمال خستگی چشم بیشتر است.
آیا عینک مخصوص کامپیوتر برای کودکان لازم است؟
در بیشتر کودکان خیر. مهمتر از خرید عینکهای تبلیغاتی، رعایت فاصله مناسب، استراحت منظم، نور کافی محیط و معاینه دورهای چشم است.
اگر کودک نزدیکبین باشد، باید استفاده از گوشی را کاملاً قطع کنیم؟
خیر. حذف کامل گوشی معمولاً ضروری نیست. مهم این است که زمان استفاده کنترل شود، قانون ۲۰-۲۰-۲۰ رعایت گردد، کودک هر روز در فضای باز بازی کند و برنامه درمانی کنترل نزدیکبینی را طبق نظر اپتومتریست دنبال کند.
جمعبندی
امروزه استفاده از گوشی و تبلت بخشی از زندگی کودکان است، اما مدت زمان استفاده از گوشی برای کودکان باید متناسب با سن آنها و همراه با رعایت اصول صحیح باشد.
والدین باید به جای حذف کامل وسایل دیجیتال، روی ایجاد تعادل تمرکز کنند؛ یعنی محدود کردن زمان استفاده تفریحی، تشویق کودک به بازی در فضای باز، رعایت فاصله مناسب از صفحهنمایش و انجام استراحتهای منظم.
اگر کودک شما دچار تاری دید، خستگی چشم یا افزایش شماره چشم شده است، معاینه بهموقع میتواند از پیشرفت مشکلات بینایی جلوگیری کند.
در کلینیک بینایی سوما با انجام معاینات تخصصی کودکان و ارائه برنامههای علمی کنترل نزدیکبینی، به شما کمک میکنیم تا از سلامت بینایی فرزندتان در سالهای رشد محافظت کنید.
