بسیاری از مشکلات چشمی کودکان در مراحل اولیه هیچ شکایتی ایجاد نمیکنند. کودک ممکن است تصور کند همه افراد دنیا مانند او میبینند و هرگز نگوید که دیدش تار است. به همین دلیل، تشخیص زودهنگام علائم مشکلات بینایی کودکان نقش بسیار مهمی در رشد بینایی، یادگیری و عملکرد تحصیلی آنها دارد.
اگر والدین با علائم هشداردهنده آشنا باشند، میتوانند قبل از ایجاد عوارضی مانند تنبلی چشم یا افت تحصیلی، کودک را برای معاینه چشم نزد اپتومتریست ببرند.
تنبلی چشم کودکان
مهمترین علائم مشکلات چشمی کودکان
۱. تنگ کردن چشمها یا بستن یک چشم
اگر کودک هنگام نگاه کردن به تلویزیون، تخته کلاس یا اشیای دور چشمهایش را تنگ میکند یا یکی از چشمها را میبندد، ممکن است دید واضحی نداشته باشد.
تنگ کردن پلکها باعث میشود نور متمرکزتر وارد چشم شود و تاری دید به طور موقت کاهش پیدا کند. همچنین بستن یک چشم میتواند نشانه وجود دوبینی یا ناهماهنگی بین دو چشم باشد.
۲. نزدیک شدن بیش از حد به تلویزیون یا کتاب
یکی از رایجترین علائم نزدیکبینی در کودکان، نزدیک نشستن به تلویزیون یا گرفتن کتاب و تبلت در فاصله بسیار کم است.
در مدرسه نیز ممکن است کودک نتواند نوشتههای روی تخته را بخواند، مدام از همکلاسی خود سؤال بپرسد یا برای دیدن تخته صندلی خود را جلوتر ببرد.
۳. مالش مکرر چشمها
مالیدن گاهبهگاه چشم طبیعی است، اما اگر کودک مرتب چشمهای خود را میمالد، باید علت آن بررسی شود.
شایعترین علت، آلرژی چشمی است که معمولاً با خارش، قرمزی، اشکریزش یا حساسیت به گردوغبار و حیوانات خانگی همراه است. گاهی نیز وجود جسم خارجی، خشکی چشم یا خستگی بینایی باعث این رفتار میشود.
۴. بیعلاقگی به مطالعه یا کارهای نزدیک
اگر کودک از کتاب خواندن، رنگآمیزی یا انجام تکالیف فرار میکند، همیشه نباید آن را به بیحوصلگی نسبت داد.
گاهی علت اصلی، وجود شماره چشم اصلاحنشده یا مشکلات هماهنگی عضلات چشم است. این کودکان ممکن است هنگام مطالعه دچار سردرد، تاری دید، درد چشم یا خستگی زودرس شوند.
۵. قرمزی و اشکریزش مداوم
قرمزی خفیف چشم گاهی طبیعی است، اما اگر قرمزی برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا همراه با درد، ترشح، تورم یا حساسیت به نور باشد، ممکن است نشانه التهاب یا عفونت چشمی باشد و نیاز به بررسی تخصصی داشته باشد.
۶. انحراف چشم (لوچی)
اگر یکی از چشمها به سمت داخل، خارج، بالا یا پایین منحرف شود، احتمال وجود لوچی وجود دارد.
گاهی این انحراف فقط هنگام خستگی یا بیتوجهی کودک دیده میشود، اما اگر به طور مکرر یا دائمی اتفاق بیفتد باید هرچه سریعتر بررسی شود. درمان دیرهنگام لوچی میتواند باعث تنبلی چشم، کاهش دید و اختلال در درک عمق شود.
۷. مردمک سفید در عکسها
در عکسهایی که با فلاش گرفته میشوند، مردمک چشم معمولاً قرمز دیده میشود که طبیعی است. اما اگر مردمک یک چشم به رنگ سفید یا خاکستری دیده شود، بهویژه اگر این حالت در چند عکس تکرار شود، باید فوراً توسط متخصص بررسی شود.
هرچند این علامت همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست، اما میتواند با برخی بیماریهای مهم چشمی مرتبط باشد و نباید نادیده گرفته شود.
تنبلی چشم کودکان
چه زمانی باید کودک را برای معاینه چشم ببریم؟
اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، بهتر است کودک در اولین فرصت توسط اپتومتریست معاینه شود:
- تاری دید یا شکایت از خوب ندیدن
- نزدیک شدن بیش از حد به تلویزیون یا کتاب
- انحراف چشم
- بستن یک چشم هنگام نگاه کردن
- سردردهای مکرر هنگام مطالعه
- مالش مداوم چشم
- قرمزی یا اشکریزش طولانیمدت
- مردمک سفید در عکسها
آیا همه مشکلات چشمی کودکان قابل درمان هستند؟
خبر خوب این است که بسیاری از مشکلات بینایی کودکان، اگر زود تشخیص داده شوند، بهخوبی قابل کنترل یا درمان هستند. بسته به نوع مشکل، ممکن است درمان شامل عینک، لنزهای مخصوص، تمرینات بینایی (ویژنتراپی) یا درمان تنبلی چشم باشد.
هرچه تشخیص زودتر انجام شود، احتمال رسیدن کودک به حداکثر توانایی بینایی بیشتر خواهد بود.
جمعبندی
علائم مشکلات چشمی کودکان همیشه واضح نیستند. گاهی تنها نشانه، افت عملکرد در مدرسه، نزدیک شدن به تلویزیون یا بیعلاقگی به مطالعه است. به همین دلیل، والدین نباید منتظر شکایت کودک از تاری دید بمانند.
معاینههای منظم چشم، حتی در کودکانی که هیچ علامت ظاهری ندارند، بهترین راه برای تشخیص زودهنگام مشکلات بینایی و پیشگیری از عوارضی مانند تنبلی چشم است.
اگر احساس میکنید فرزندتان یکی از علائم بالا را دارد، معاینه تخصصی چشم میتواند با تشخیص بهموقع، از بسیاری از مشکلات آینده پیشگیری کند.
