۱۰ علایم هشداردهنده بیماری‌های چشمی که نباید نادیده بگیرید

۱۰ علامت هشداردهنده بیماری‌های چشمی که نباید نادیده بگیرید

بسیاری از بیماری‌های چشمی در مراحل اولیه با علائم خفیف شروع می‌شوند؛ علائمی که ممکن است به‌سادگی نادیده گرفته شوند یا به خستگی، کار زیاد با موبایل یا افزایش سن نسبت داده شوند. در حالی که بعضی از همین نشانه‌ها می‌توانند هشداری برای بیماری‌های مهمی مانند آب سیاه (گلوکوم)، پارگی یا جداشدگی شبکیه، سکته چشمی، التهاب داخل چشم یا حتی تومورهای چشمی باشند.

تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری‌های چشم می‌تواند از کاهش شدید بینایی یا حتی نابینایی پیشگیری کند. به همین دلیل، آشنایی با علائم هشداردهنده اهمیت زیادی دارد.

در این مقاله با ۱۰ علامت مهم بیماری‌های چشمی آشنا می‌شوید که در صورت مشاهده آن‌ها، بهتر است معاینه چشم را به تعویق نیندازید.

۱. کاهش ناگهانی بینایی

4

اگر احساس کردید دید یک یا هر دو چشم شما به‌طور ناگهانی کاهش پیدا کرده است، این وضعیت را نباید طبیعی بدانید.

کاهش ناگهانی بینایی می‌تواند در عرض چند دقیقه یا چند ساعت رخ دهد و از شایع‌ترین دلایل مراجعه اورژانسی به مراکز چشم‌پزشکی است.

این علامت ممکن است با بیماری‌هایی مانند موارد زیر مرتبط باشد:

• سکته چشمی
• جداشدگی شبکیه
• خونریزی داخل چشم
• التهاب عصب بینایی
• افزایش شدید فشار چشم (حمله حاد گلوکوم)

اگر کاهش دید ناگهانی همراه با درد، سردرد یا تهوع باشد، مراجعه فوری به چشم‌پزشک ضروری است.

۲. مشاهده جرقه‌های نور

دیدن جرقه‌های نور، مخصوصاً در محیط تاریک یا هنگام حرکت چشم، یکی از علائمی است که نباید آن را نادیده گرفت.

بعضی افراد این حالت را به صورت:

• برق زدن گوشه چشم
• فلاش دوربین
• نورهای کوتاه و ناگهانی

توصیف می‌کنند.

این علامت ممکن است به دلیل کشیده شدن شبکیه توسط زجاجیه ایجاد شود و در برخی موارد، اولین نشانه پارگی شبکیه باشد.

اگر جرقه‌های نور همراه با افزایش ناگهانی مگس‌پران یا کاهش دید باشند، باید در همان روز معاینه شوید.

۳. افزایش ناگهانی مگس‌پران یا لکه‌های شناور

بسیاری از افراد از قبل چند مگس‌پران کوچک در میدان دید خود دارند و این موضوع معمولاً خطرناک نیست. اما اگر ناگهان تعداد زیادی لکه، رشته یا نقاط سیاه شناور جلوی چشم ظاهر شود، باید آن را جدی گرفت.

این علامت ممکن است به علت:

• جداشدگی زجاجیه
• پارگی شبکیه
• خونریزی داخل زجاجیه

ایجاد شده باشد.

به‌ویژه اگر این تغییرات همراه با جرقه‌های نور یا کاهش دید باشند، بررسی فوری شبکیه اهمیت زیادی دارد.

۴. درد شدید چشم همراه با قرمزی

قرمزی چشم همیشه به معنای یک مشکل ساده مانند حساسیت یا خستگی نیست.

اگر قرمزی چشم با علائم زیر همراه باشد:

• درد شدید
• تاری دید
• حساسیت به نور
• تهوع یا استفراغ
• سردرد شدید

ممکن است نشانه بیماری‌های مهمی مانند:

• حمله حاد آب سیاه (گلوکوم)
• التهاب داخل چشم (یووئیت)
• عفونت قرنیه
• زخم قرنیه

باشد.

در این شرایط، استفاده خودسرانه از قطره‌های چشمی، به‌ویژه قطره‌های حاوی کورتون، می‌تواند وضعیت را بدتر کند. بهترین اقدام، مراجعه سریع برای معاینه تخصصی است.

۵. دوبینی (دیدن دو تصویر)

5

یکی از علائمی که نباید آن را ساده تلقی کرد، دوبینی (Diplopia) است. در این حالت، فرد به‌جای یک تصویر، دو تصویر از یک جسم می‌بیند.

دوبینی ممکن است فقط در یک چشم یا هنگام باز بودن هر دو چشم ایجاد شود و دلایل آن با یکدیگر متفاوت است.

این علامت می‌تواند نشانه مشکلاتی مانند:

• انحراف چشم
• فلج عضلات چشم
• بیماری‌های عصبی
• سکته مغزی
• مشکلات تیروئید
• برخی بیماری‌های قرنیه یا عدسی چشم

باشد.

اگر دوبینی به‌صورت ناگهانی ایجاد شده یا همراه با سردرد، افتادگی پلک، ضعف دست یا پا و اختلال در تکلم باشد، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

۶. احساس پرده یا سایه در میدان دید

5

بعضی از بیماران می‌گویند:

«انگار یک پرده سیاه از کنار چشمم پایین آمده است.»

این یکی از مهم‌ترین علائم جداشدگی شبکیه است.

ممکن است این سایه:

• از بالا شروع شود.
• از پایین میدان دید ایجاد شود.
• از کنار وارد میدان بینایی شود.
• به‌تدریج بزرگ‌تر شود.

برخلاف تاری دید معمولی، این حالت اغلب از بین نمی‌رود و ممکن است به‌سرعت پیشرفت کند.

جداشدگی شبکیه یک اورژانس چشمی است و هرچه درمان زودتر انجام شود، احتمال حفظ بینایی بیشتر خواهد بود.

۷. تغییر شکل تصاویر (موج‌دار یا کج دیده شدن خطوط)

اگر هنگام نگاه کردن به خطوط صاف، آن‌ها را موج‌دار، شکسته یا کج می‌بینید، این علامت را نباید نادیده بگیرید.

این تغییر ممکن است هنگام:

• مطالعه کتاب
• نگاه کردن به کاشی‌ها
• دیدن قاب پنجره
• مشاهده صفحه موبایل

بیشتر مشخص شود.

این علامت می‌تواند نشانه بیماری‌های ناحیه ماکولا (لکه زرد) باشد؛ بخشی از شبکیه که مسئول دید دقیق و مرکزی است.

از مهم‌ترین بیماری‌های مرتبط با این علامت می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• دژنراسیون ماکولا (AMD)
• ورم ماکولا
• سوراخ ماکولا
• غشای اپی‌رتینال

در صورت مشاهده چنین تغییری، بهتر است در اولین فرصت معاینه چشم انجام شود.

۸. کاهش تدریجی دید محیطی

4

بعضی از بیماری‌های چشم به‌آرامی باعث از بین رفتن دید محیطی می‌شوند، بدون اینکه فرد در مراحل اولیه متوجه آن شود.

افراد مبتلا ممکن است احساس کنند:

• هنگام رانندگی اطراف را کمتر می‌بینند.
• افراد را از کنار دیرتر متوجه می‌شوند.
• مرتب به اشیا برخورد می‌کنند.
• دیدشان شبیه نگاه کردن از داخل یک تونل شده است.

این علامت می‌تواند از نشانه‌های آب سیاه (گلوکوم) باشد.

نکته مهم اینجاست که گلوکوم در مراحل اولیه معمولاً بدون درد و بدون علامت واضح است و بسیاری از بیماران زمانی متوجه بیماری می‌شوند که بخشی از عصب بینایی آسیب دیده است.

به همین دلیل، انجام معاینات دوره‌ای، به‌ویژه بعد از ۴۰ سالگی یا در افرادی که سابقه خانوادگی گلوکوم دارند، اهمیت زیادی دارد.

چند علامت دیگر که بهتر است جدی گرفته شوند

علاوه بر موارد بالا، این علائم نیز می‌توانند نشان‌دهنده مشکلات چشمی باشند و در صورت تداوم نیاز به بررسی دارند:

• تاری دیدی که با پلک زدن برطرف نمی‌شود.
• درد چشم هنگام حرکت دادن چشم.
• حساسیت شدید و ناگهانی به نور.
• تغییر ناگهانی در تشخیص رنگ‌ها.
• سردردهای مکرر همراه با مشکلات بینایی.

وجود این علائم همیشه به معنی بیماری خطرناک نیست، اما بررسی به‌موقع می‌تواند از پیشرفت بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.

۹. درد چشم همراه با حساسیت شدید به نور

6

اگر هنگام قرار گرفتن در نور معمولی احساس درد شدید یا ناراحتی در چشم دارید و مجبور می‌شوید مدام چشم‌های خود را ببندید، ممکن است دچار حساسیت به نور (Photophobia) شده باشید.

البته حساسیت خفیف به نور همیشه نشانه بیماری خطرناک نیست، اما اگر همراه با علائم زیر باشد باید جدی گرفته شود:

• درد چشم
• قرمزی چشم
• تاری دید
• اشک‌ریزش شدید
• کاهش بینایی

ممکن است نشانه بیماری‌هایی مانند:

• التهاب داخل چشم (یووئیت)
• زخم یا عفونت قرنیه
• التهاب قرنیه
• حمله حاد گلوکوم

باشد.

به‌ویژه اگر این علائم به‌طور ناگهانی ایجاد شوند، مراجعه سریع به چشم‌پزشک ضروری است.

۱۰. تغییر ناگهانی در دید رنگ‌ها یا تاری دید مداوم

6

یکی دیگر از علائمی که نباید نادیده گرفته شود، تغییر در تشخیص رنگ‌ها یا تاری دیدی است که با استراحت یا پلک زدن برطرف نمی‌شود.

ممکن است بیمار احساس کند:

• رنگ‌ها کم‌رنگ‌تر از قبل دیده می‌شوند.
• تصاویر شفاف نیستند.
• نوشته‌ها تار به نظر می‌رسند.
• فقط یک چشم دچار مشکل شده است.

این علائم می‌توانند با بیماری‌هایی مانند:

• التهاب عصب بینایی
• بیماری‌های شبکیه
• آب مروارید
• بیماری‌های ماکولا
• برخی بیماری‌های عصبی

مرتبط باشند.

اگر این تغییرات به‌صورت ناگهانی ایجاد شوند یا به‌تدریج در حال بدتر شدن باشند، لازم است معاینه کامل چشم انجام شود.

چه زمانی باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، مراجعه به چشم‌پزشک را به تعویق نیندازید:

• کاهش ناگهانی بینایی
• جرقه‌های نور
• افزایش ناگهانی مگس‌پران
• احساس پرده یا سایه در میدان دید
• دوبینی ناگهانی
• درد شدید چشم همراه با قرمزی
• حساسیت شدید به نور
• ضربه به چشم همراه با کاهش دید
• تغییر ناگهانی در دید رنگ‌ها
• تاری دیدی که به‌سرعت بهتر نمی‌شود

این علائم همیشه به معنی یک بیماری خطرناک نیستند، اما تنها معاینه تخصصی چشم می‌تواند علت آن‌ها را مشخص کند.

چگونه از بسیاری از بیماری‌های چشمی پیشگیری کنیم؟

اگرچه همه بیماری‌های چشمی قابل پیشگیری نیستند، اما رعایت چند نکته ساده می‌تواند خطر بسیاری از آن‌ها را کاهش دهد:

• معاینه منظم چشم، حتی در صورت نداشتن علامت
• کنترل دیابت، فشار خون و چربی خون
• استفاده از عینک آفتابی استاندارد در محیط‌های پرنور
• استفاده از عینک محافظ هنگام کارهای پرخطر
• رعایت قانون 20-20-20 هنگام کار طولانی با کامپیوتر (هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به نقطه‌ای در فاصله حدود ۶ متری نگاه کنید.)
• مراجعه سریع در صورت بروز هرگونه تغییر ناگهانی در بینایی

سوالات متداول کاربران

آیا هر تاری دیدی خطرناک است؟

خیر. گاهی تاری دید به دلیل خشکی چشم، خستگی یا تغییر شماره عینک ایجاد می‌شود. اما اگر تاری دید ناگهانی، شدید یا همراه با درد، جرقه نور یا کاهش میدان بینایی باشد، باید سریع بررسی شود.

آیا همه مگس‌پران‌ها خطرناک هستند؟

خیر. بیشتر مگس‌پران‌ها ناشی از تغییرات طبیعی زجاجیه هستند، اما افزایش ناگهانی تعداد آن‌ها یا همراهی با جرقه نور می‌تواند نشانه پارگی شبکیه باشد.

هر چند وقت یک‌بار باید معاینه چشم انجام دهیم؟

اگر بیماری زمینه‌ای یا مشکل چشمی ندارید، معاینه دوره‌ای طبق توصیه اپتومتریست یا چشم‌پزشک انجام شود. افراد مبتلا به دیابت، نزدیک‌بینی شدید، سابقه خانوادگی گلوکوم یا افراد بالای ۴۰ سال معمولاً به معاینات منظم‌تری نیاز دارند.

جمع‌بندی

چشم‌ها معمولاً پیش از آنکه بیماری به مراحل پیشرفته برسد، با علائمی مانند کاهش ناگهانی بینایی، جرقه‌های نور، مگس‌پران، دوبینی، درد چشم، حساسیت به نور یا تغییر در میدان دید به ما هشدار می‌دهند.

نادیده گرفتن این نشانه‌ها ممکن است باعث تأخیر در تشخیص بیماری‌هایی مانند گلوکوم، جداشدگی شبکیه، التهاب داخل چشم یا بیماری‌های ماکولا شود؛ بیماری‌هایی که در صورت درمان دیرهنگام می‌توانند آسیب دائمی به بینایی وارد کنند.

اگر هر یک از این علائم را تجربه کردید، بهترین اقدام مراجعه به اپتومتریست یا چشم‌پزشک برای انجام معاینه کامل چشم است. تشخیص زودهنگام، مؤثرترین راه برای حفظ سلامت بینایی در طول زندگی است.